TÜRKİYE  SANAL  EĞİTİM BİLİMLERİ KÜTÜPHANESİ                          Afyon Kocatepe Üniversitesi [Hazırlayan: Mustafa Ergün]
[Yazar ve Konuya Göre Arama][Fulltext ve İçindekiler Listesi][İngilizce Eğitim Siteleri][Türkçe Eğitim Siteleri]

Okuma Ve Yazı Öğretimi

William S. Gray
Çev. Nejat Yüzbaşıoğulları

Eser on iki bölümden oluşmaktadır.

1. Bölüm: Okuma ve Yazının Temel Eğitimde Rolü: Bu bölümde yazar, bize basit bilgilerin fonksiyonel öğrenim seviyesinin ölçüsünü gösteriyor. Okuma, zihnî ve ahlâkî gelişmemize yardım edebildiği gibi, çocukların yetiştirilmesine veya yiyeceklerin hazırlanmasına dair sağlık bilgisi kaidelerini anlatma için de aynı şekilde faydalıdır. Esasen, ancak olaylarla karşı karşıya kalınca, bu pratik kullanışı idrak ediyoruz. En basit yeni teknikler hakkında hiçbir bilgisi olmayan ümmilere, okuma öğretimi hazırlıksız yapılamaz. Önce program hazırlanır, düzenlenir.

2. Bölüm: Dil Özelliklerinin Okuma-Yazma Öğretimine Etkisi: Bu bölümde yazar dil tiplerini, bir kavram ve kelimeyi temsil eden harfleri, vermiştir. Özet olarak; "Bütün alfabetik diller, seslere tekabül eden harfler kullanılmaktadır; fakat bunlar, gerek şekil gerekse yapı bakımından birbirinden tamamen ayrıdır." Bu farklardan ancak eserde birkaç örnek verilmiştir. Bu örnekler, okuma öğretimi metotları arasında var olan farkların bazılarını açıklamaya yetmektedir.

3. Bölüm: Çeşitli Dillerde Okuma Vetiresi: Bu bölümde, yazı veya konuşma dilinin şekli ne olursa olsun, okuma mekanizmalarının bütün dillerde birbirine benzediği ortaya çıkıyor.

4. Bölüm: Okuma Konusunda Fonksiyonel Öğrenim İçin Gerekli Tavır ve Teknikler: Bu bölümde yazar ilkönce okuma teriminin tayin edebileceği kavramları tarif ediyor: "Okuma gitgide karışık bir iş olmaktadır; Okuma öğretimi, öğrenimin genelleştirildiği memleketlerde son derece yaygın bir hal almıştır. Az gelişmiş bölgelerde bu öğrenimin daha geniş bir şekilde düşünülmesinin zarurî olduğu görülmektedir. Tecrübeler gösteriyor ki, bilhassa kelimeleri tanımayı öğretmekten ibaret olan eski metotlar, bugün artık kifayetsizdir. İyi okumak için, en az dört işlemi yerine getirmek lâzımdır: Kelimeleri tanımak, manalarını anlamak, okunan metindeki fikirlere karşı en uygun tepkiyi göstermek, muayyen maksatlarla kazanılan fikirleri kullanmak veya uygulamak. Cehaletin yaygın bir halde bulunduğu yerlerde, bu davranış ve teknikleri öğretmek çok önemlidir. Bununla beraber, ferdi farklar da sonuçlar üzerinde geniş ölçüde müessir olacaktır."43
5. Bölüm: Okuma Öğretimi Metotları.
6. Bu bölümde okuma eğitiminde uygulanan metotlar ele alınıyor ve sonuç olarak şunlar belirtiliyor. Eskiden pek ihtisaslaşmış olan okuma öğretimi metotları ıslah edile edile ayırıcı özelliklerden bir çoğunu kaybetmişlerdir. Bu konuda hâlen pek açık iki temâyül ortaya çıkmıştır. Eskiden özellikle çeşitli metotlara has olan tekniği tek bir program halinde toplamak ve öğrencilerin doğrudan doğruya ilgisini daha çok dikkate almak. Bu temayüller psikolojik incelemelerin sonuçlarına uygundur.

7. Bölüm: Metotları Seçilmesi, Araştırmaların Neticeleri.

8. Bu bölümde çeşitli okuma öğretimi metotlarının karşılıklı değerlerini mümkün olduğu kadar objektif olarak tespit etmek için, bu konuda yapılmış olan incelemeler ele alınıyor. Bu bölümden çıkarılan sonuç o dönemdeki gözlemlere dayanılarak okuma öğretiminde kullanılmakta olan metotlardan hangisinin en iyi olduğunu tespit etmek mümkün değildir.

9. Bölüm: Çocuklara Okuma Öğretimi Programlarının Mahiyeti ve Düzenlenmesi:

10. Bu bölüm üç kısma ayrılıyor. Birinci kısımda W. S. Gray, ifa edilecek görevlerin çok çeşitli olduğuna işaret ediyor. İkincide, okuma öğretiminde ulaşılacak gayeleri tanımlıyor. Üçüncü kısımda yazara göre okuma öğretim programı dört merhaleye ayrılıyor.

a) Hazırlık devresi,
b) Basit metinlerin okunmasını hedef tutan asıl öğretim devresi,
c) Yazı tekniğine hakimiyette ve iyi okuma için gerekli alışkanlıkların gelişmesinde süratli ilerlemeleri sağlayacak devre,
d) Tekamül devresi.

8. Bölüm: Yetişkinlerin Okuma Öğretimi. Bu öğretim ile çocuklara mahsus olan arasında hem benzerlikler hem de farklar mevcuttur. Benzerlikler öğrenimin gelişmesinde dikkati çekiyor. Farklar ise sosyal davranışlardan ve psikolojik gelişmelerden ileri geliyor. Bu bölüm de dört merhaleye ayrılmıştır.

 Bundan sonraki bölümler okuma öğretimiyle ilgili olmadığı için sadece bölüm isimleri verilmiştir:

9. Bölüm: Yazı Öğretiminin Temel Prensipleri.
10.  Bölüm: Çocukların Yazı Öğretimi.
11.  Bölüm: Yetişkinlerin Yazı Öğretimi.
12. Bölüm: Gayeye Ulaşmak İçin Gerekli Tedbirler.